لاستیکسایی خودرو؛ علت، نشانهها و راهکارهای رفع آن
لاستیکسایی یکی از مشکلات رایج خودروهاست که علاوه بر کاهش عمر مفید تایرها، ایمنی رانندگی را نیز به خطر میاندازد. این پدیده به معنای سایش ناهموار و نامتوازن آج لاستیکها بوده و معمولاً ناشی از عواملی مانند تنظیم نبودن زوایای چرخها یا مشکلات سیستم تعلیق است.
تشخیص بهموقع لاستیکسایی میتواند از هزینههای سنگین تعویض زودهنگام تایرها جلوگیری کند. برای مثال، لاستیکسایی یکطرفه اغلب به فشار نامناسب باد یا ایراد در جلوبندی مرتبط است، در حالی که لاستیکسایی چرخ جلو از بیرون معمولاً با زاویه کمبر نادرست ارتباط دارد.
لاستیکسایی چیست و چرا اهمیت دارد؟
لاستیکسایی به سایش نامتوازن آج تایرها گفته میشود که طی آن بخشی از لاستیک سریعتر از سایر قسمتها فرسوده میگردد. این مشکل نهتنها ظاهر تایر را نامناسب میکند، بلکه چسبندگی خودرو به جاده را کاهش داده و خطر لغزش یا از دست دادن کنترل را افزایش میدهد. در خودروهای مدرن، لاستیکسایی میتواند نشانهای از مشکلات عمیقتر در سیستمهای فنی باشد که در صورت بیتوجهی، به قطعات گرانقیمتی مانند سیستم تعلیق آسیب میرساند.
اهمیت این موضوع در ایمنی رانندگی است؛ زیرا تایرهای ساییدهشده نمیتوانند نیروی ترمز یا شتاب را بهطور یکنواخت منتقل کنند. در ایران با توجه به شرایط متنوع جادهای، تشخیص لاستیکسایی باید بخشی از چکاپ دورهای خودرو باشد. این پدیده معمولاً در الگوهای مختلفی مانند سایش مرکزی، لبهای یا یکطرفه ظاهر میشود که هر کدام سرنخی از علت اصلی بهدست میدهند.
تشخیص لاستیکسایی: نشانهها و روشهای ساده
تشخیص لاستیکسایی کار پیچیدهای نیست و با بررسی چشمی و دستی قابل شناسایی است. ابتدا تایرها را از نزدیک نگاه کنید. اگر آج در یک سمت بیشتر ساییده شده باشد (مانند لاستیکسایی چرخ جلو از بیرون یا داخل)، این یک نشانه واضح است. برای دقت بیشتر، از عمقسنج آج استفاده کنید؛ عمق استاندارد آج باید حداقل ۱.۶ میلیمتر باشد، اما اگر تفاوت عمق در نقاط مختلف بیش از ۱ میلیمتر باشد، لاستیکسایی رخ داده است.
نشانههای دیگر شامل موارد زیر است:
-
لرزش فرمان در سرعتهای بالا
-
کشیده شدن خودرو به یک سمت در جاده صاف
-
صدای غیرعادی از چرخها
برای تشخیص لاستیکسایی یکطرفه، خودرو را روی جک بلند کرده و چرخ را بچرخانید تا الگوی سایش را مشاهده کنید. در موارد پیشرفته، ممکن است لاستیکها گرمتر از حد معمول شوند یا مصرف سوخت افزایش یابد.
مکانیکهای حرفهای از دستگاههای دیجیتال برای اندازهگیری زوایای چرخ استفاده میکنند، اما رانندگان عادی میتوانند با چک ماهانه تایرها، لاستیکسایی را زودتر تشخیص داده و از پیشرفت مشکل جلوگیری کنند.
علت لاستیکسایی یکطرفه: عوامل اصلی و تأثیرات آن
علت لاستیکسایی یکطرفه اغلب به عدم تعادل در توزیع وزن یا فشار روی تایرها برمیگردد. شایعترین دلایل عبارتند از:
۱. فشار نامناسب باد لاستیک:
باد کم باعث سایش لبههای بیرونی و باد زیاد منجر به سایش مرکزی میشود.
۲. تنظیم نبودن زوایای چرخ:
زوایایی مانند کمبر یا توئین/توآوت در صورت تنظیم نبودن، باعث تماس بیشتر یک سمت تایر با جاده میشوند.
۳. فرسودگی قطعات سیستم تعلیق:
در خودروهای ایرانی مانند پراید یا پژو که سیستم تعلیق سادهتری دارند، علت لاستیکسایی یکطرفه ممکن است به فرسودگی کمکفنرها یا بوشهای جلوبندی مربوط باشد.
۴. عادات رانندگی:
ترمزگیری شدید یا شتابگیری ناگهانی نیز این مشکل را تشدید میکند، زیرا نیروی نامتوازنی به چرخها وارد میشود.
اگر این مسئله نادیده گرفته شود، نهتنها تایرها زودتر تعویض میشوند، بلکه سیستم فرمان و تعلیق نیز آسیب میبیند و هزینههای تعمیر افزایش مییابد.
لاستیکسایی چرخ جلو از بیرون
لاستیکسایی چرخ جلو از بیرون یکی از الگوهای رایج سایش است که معمولاً به زاویه کمبر مثبت بیش از حد مربوط میشود. در این حالت، چرخها به سمت بیرون متمایل هستند و فشار روی لبه بیرونی افزایش مییابد. نتیجه این مشکل، صاف شدن سریعتر لبه بیرونی آج است که ممکن است با کشیده شدن خودرو به سمت مخالف همراه باشد.